Waarom ondernemers niet aan hun strategie werken (en hoe jij dit wel kunt doen)

Veel ondernemers starten hun bedrijf vanuit passie, vakmanschap en een enorme operationele inzet. In de beginfase is dat precies wat nodig is: hard werken, snel beslissingen nemen en dicht op de dagelijkse uitvoering zitten.

Maar dezelfde eigenschappen die een bedrijf laten groeien in de startfase kunnen later een rem vormen op verdere ontwikkeling.

Een groot deel van de ondernemers blijft namelijk werken in het bedrijf, terwijl echte schaalbaarheid ontstaat wanneer men gaat werken aan het bedrijf.

Bij Mensfortia zien we dat dit een van de grootste groeibarrières is binnen het midden- en kleinbedrijf. Bedrijven met sterke producten en loyale klanten blijven vaak steken omdat strategische besluitvorming onvoldoende aandacht krijgt.

In dit artikel analyseren we waarom ondernemers deze transitie uitstellen, welke psychologische en organisatorische factoren daarbij een rol spelen en hoe een gestructureerde strategische aanpak de waarde van een onderneming aanzienlijk kan vergroten.

De psychologische barrières van de ondernemer

Het ontbreken van strategie is zelden een puur organisatorisch probleem. In veel gevallen ligt de oorzaak op psychologisch niveau.

Voor veel ondernemers is het bedrijf namelijk meer dan een organisatie. Het is een verlengstuk van hun identiteit. Wanneer de onderneming sterk verbonden is met het zelfbeeld van de ondernemer, wordt delegeren lastig.

Onderzoek van de Hogeschool Utrecht toont aan dat deze identiteitsverweving een belangrijke rol speelt bij stagnatie in groei en bij mislukte bedrijfsoverdrachten. De ondernemer blijft dan de centrale spil in alle processen. Strategie zit vooral “in het hoofd van de eigenaar” en wordt onvoldoende vertaald naar structuren, teams en processen.

Ambiguity aversion.

Daarnaast speelt ook een andere psychologische factor een belangrijke rol: ambiguity aversion. Ondernemers nemen vaak graag risico’s, maar vermijden situaties waarin de uitkomsten volledig onzeker zijn. Volgens analyses van ondernemersorganisaties zoeken ondernemers daarom steeds vaker naar voorspelbaarheid in een volatiele economische omgeving.
Het resultaat is een sterke focus op de dagelijkse operatie — omdat die tenminste controleerbaar voelt.

Het energievraagstuk achter strategisch leiderschap

Veel ondernemers denken dat ze een strategieprobleem hebben. In werkelijkheid hebben ze een energievraagstuk.

Strategisch denken vereist mentale ruimte, reflectie en creativiteit. Wanneer een agenda volledig wordt gevuld met operationele taken, ontstaat er simpelweg geen cognitieve ruimte om vooruit te kijken.

Zoals we eerder beschreven in onze blog over strategisch leiderschap: ondernemers raken vaak gevangen in een vicieuze cirkel:

1. De ondernemer lost dagelijks operationele problemen op
2. Daardoor blijft het bedrijf afhankelijk van de ondernemer
3. Hierdoor ontstaat nóg meer operationele druk

Druk zijn of succesvol zijn?

Daarnaast speelt een cultureel element. Veel ondernemers dragen hun drukke agenda als een soort statussymbool. “Druk zijn” wordt gezien als bewijs van succes. In werkelijkheid werkt dit averechts. Permanente operationele druk vermindert de kwaliteit van besluitvorming, verlaagt creativiteit en belemmert strategische ontwikkeling.

Rust en reflectie zijn daarom geen luxe, maar een essentieel onderdeel van leiderschap.

Waarom strategie direct invloed heeft op bedrijfswaarde

Het verschil tussen werken in en aan het bedrijf wordt bijzonder duidelijk bij bedrijfswaarderingen.

Bij de verkoop van een onderneming wordt vaak gewerkt met een EBITDA-multiple. De ondernemingswaarde wordt bepaald door de winst te vermenigvuldigen met een factor die afhankelijk is van risico en schaalbaarheid.

Volgens analyses uit de overnamemarkt fungeert deze multiple in feite als een risicometer. Hoe afhankelijker een bedrijf is van de ondernemer zelf, hoe lager deze factor.

Strategische interventies zoals:

• procesautomatisering
• managementontwikkeling
• klantdiversificatie
• recurring revenue modellen
• verlagen de risico’s en verhogen de voorspelbaarheid van inkomsten.

Daardoor stijgt de multiple.

Een eenvoudig voorbeeld:

Situatie 1

EBITDA: €500.000
Multiple: 4x
Bedrijfswaarde: €2.000.000

Situatie 2 (na strategische optimalisatie)

EBITDA: €500.000
Multiple: 6x
Bedrijfswaarde: €3.000.000

Zonder dat de winst stijgt, kan de waarde van de onderneming met 50% toenemen.

Meer hierover lees je ook in onze analyse over schaalbare organisatiestructuren:

De strategische cadans van succesvolle bedrijven

Strategie ontstaat niet tijdens één jaarlijkse brainstorm. Het vereist een consistent ritme van reflectie, analyse en besluitvorming.

Succesvolle organisaties hanteren daarom een duidelijke strategische cadans:

1: Dagelijkse strategische discipline

Dagelijks strategisch werken betekent het beschermen van tijd voor prioriteiten. Ondernemers plannen momenten voor diep werk en voorkomen dat hun agenda volledig wordt gevuld met ad-hoc taken.

2: Wekelijkse reflectie

Een wekelijkse reflectie van ongeveer 30 tot 60 minuten helpt om:

• voortgang te evalueren
• prioriteiten te bepalen
• strategische initiatieven te monitoren

3: Maandelijkse analyse

Tijdens maandelijkse meetings worden KPI’s, financiële prestaties en operationele bottlenecks besproken.

4: Kwartaalplanning

Per kwartaal worden drie tot vijf strategische prioriteiten vastgesteld. Deze zogenaamde 90-dagen focus zorgt voor duidelijke richting.

5: Jaarlijkse strategische herijking

Tijdens een jaarlijkse sessie worden missie, visie en marktontwikkelingen opnieuw geëvalueerd. Op basis daarvan wordt het strategisch jaarplan opgesteld.

In onze blog over strategische groeiplanning voor ondernemers leggen we dit proces stap voor stap uit:

Strategische frameworks die ondernemers helpen groeien

Om strategie concreet te maken gebruiken veel bedrijven frameworks die structuur bieden aan besluitvorming.

OGSM

OGSM staat voor:

• Objective
• Goals
• Strategies
• Measures

Het model vertaalt een strategische ambitie naar een concreet plan op één pagina.

Scaling Up

Het Scaling Up framework richt zich op vier kerngebieden:

• People
• Strategy
• Execution
• Cash

Het wordt veel gebruikt door snelgroeiende bedrijven.

EOS (Entrepreneurial Operating System)

EOS helpt organisaties grip te krijgen op hun structuur via duidelijke rollen, kwartaaldoelen en gestructureerde meetings.

Hoewel de frameworks verschillen, hebben ze één gemeenschappelijk doel: strategie vertalen naar concrete acties.

Strategie is de echte rol van de ondernemer!!

Strategisch werken is geen luxe activiteit voor momenten waarop de operatie het toelaat.

Het is de primaire verantwoordelijkheid van de ondernemer.

Een ondernemer die uitsluitend operationeel werkt, bouwt in feite een baan voor zichzelf. Een ondernemer die strategisch werkt, bouwt een waardevolle asset. Door processen te structureren, teams autonomie te geven en een duidelijke strategische agenda te hanteren ontstaat een organisatie die kan groeien zonder constante afhankelijkheid van de eigenaar.

De echte transitie in ondernemerschap vindt plaats wanneer de ondernemer verschuift van speler naar coach/ architect

Op dat moment ontstaat ruimte voor schaalbaarheid, waardecreatie en strategische vrijheid.